Tanım
Hipermetropi nedir?
Hipermetropi, ışığın retinanın arkasında odaklanmasıdır. Halk arasında “yakını görememe” denir, ama bu tanım eksiktir — ilerleyen durumlarda uzak görme de bozulur.
Bunun iki nedeni olabilir: göz normalden kısadır ya da korneanın ve merceğin kırıcılığı yetersizdir 1.
Hipermetropinin en önemli özelliği: gizlenebilmesi
Gözün içindeki mercek, odağı yakına çekmek için şeklini değiştirebilir. Buna akomodasyon denir. Genç bir gözde bu yetenek güçlüdür ve hipermetropinin bir bölümünü gizler: kişi net görür, ama bunu sürekli bir çaba harcayarak yapar 1,2.
Bu yüzden hipermetropi çoğu zaman görme bulanıklığıyla değil, yorgunlukla fark edilir. Ve yaş ilerledikçe akomodasyon zayıfladığı için gizlenen kusur ortaya çıkar — kişi “gözlerim bozuldu” der, oysa kusur baştan beri vardır.
Kısa cevap
- Işık retinanın arkasında odaklanır; genç yaşta göz bunu kendi çabasıyla telafi edebilir.
- Bu nedenle belirtiler çoğu zaman bulanık görme değil, yorgunluk ve baş ağrısıdır.
- Çocuklarda önemi ayrıdır: göz tembelliği ve göz kaymasına yol açabilir ve bu ikisi geri dönüşsüz olabilir.
- Erişkinde düzeltmede LASIK yılların birikmiş verisine sahiptir; yakın görme de sorun oluşturuyorsa mercek seçenekleri gündeme gelir.
Belirtiler
Belirtileri
- Yakındaki yazıların bulanık görünmesi, okurken kâğıdı uzaklaştırma
- Uzun süreli okuma, bilgisayar ya da telefon kullanımında göz yorgunluğu
- Özellikle gün sonunda ortaya çıkan baş ağrısı
- Gözlerde yanma, batma, sulanma
- Yüksek hipermetropide uzak görmenin de bulanıklaşması
- Çocuklarda: okumaktan kaçınma, çabuk yorulma, gözde kayma
Belirtilerin yaşla değişmesi hipermetropiye özgüdür. Yirmili yaşlarda hiç şikâyeti olmayan bir kişi, otuzlu yaşların sonunda önce yakında sonra uzakta zorlanmaya başlayabilir. Bu, kusurun arttığı anlamına gelmez; gözün onu gizleme yeteneğinin azaldığı anlamına gelir.
Çocuklar
Çocuklarda hipermetropi: asıl önemli başlık
Her çocuk bir miktar hipermetropiyle doğar ve bu, göz büyüdükçe genellikle azalır. Sorun, hipermetropinin beklenenden yüksek olduğu durumlarda başlar.
Düzeltilmemiş yüksek hipermetropi çocuklarda iki ciddi soruna yol açabilir 2,3:
- Göz tembelliği (ambliyopi). Görüntü sürekli bulanık düştüğü için görme yolu tam gelişmez. Zamanında düzeltilmezse kalıcı olabilir.
- İçe kayma (akomodatif ezotropya). Çocuk net görmek için sürekli akomodasyon yaptığında gözler içe doğru kayabilir. Bu tip kaymanın önemli bir bölümü yalnızca gözlükle düzelir.
Bu, hipermetropiyi miyopiden ayıran en önemli nokta
Miyopide gecikme, o dönemde bulanık görmeye yol açar ama görme yolunun gelişimini genellikle kalıcı biçimde bozmaz. Hipermetropide ise gecikme kalıcı görme kaybına dönüşebilir 3.
Bu yüzden ailede göz kusuru öyküsü olan çocukların, şikâyeti olmasa bile okul öncesi dönemde muayene edilmesi gerekir.
Anizometropik ambliyopi — yani iki göz arasındaki numara farkına bağlı göz tembelliği — erişkinlikte de karşımıza çıkar. Bu grupta lazer sonrası yalnızca gözlüksüz görmenin değil, gözlükle düzeltilmiş görmenin de artabildiğini 57 gözlük kendi serimizde gösterdik 4 → LASIK sayfası.
Tanı
Nasıl teşhis edilir?
Hipermetropinin tanısında bir ayrıntı belirleyicidir: akomodasyon, ölçümü yanıltır. Genç bir gözde cihazla yapılan sıradan ölçüm, kusurun bir bölümünü gizlediği için olduğundan düşük çıkabilir.
Bu nedenle özellikle çocuklarda ve genç erişkinlerde göz bebeğini büyüten ve akomodasyonu geçici olarak durduran damla kullanılarak ölçüm yapılır (sikloplejik refraksiyon). Gerçek numara ancak bu şekilde ortaya çıkar 2.
Bu damla birkaç saat boyunca yakını bulanık gösterir ve ışığa hassasiyet yapar. Muayeneye araç kullanmadan gelmenizi öneririm → muayene öncesi hazırlık
Düzeltme
Nasıl düzeltilir?
- Gözlük. En basit ve en güvenli yöntem; çocuklarda ilk ve çoğu zaman tek seçenektir 5.
- Kontakt lens. Gözlüğe alternatif.
- Lazerle görme düzeltme. Hipermetropide korneanın orta bölgesi dikleştirilerek düzeltme yapılır. Bu grupta LASIK yılların birikmiş verisine sahiptir ve benim ilk tercihimdir; SMILE'ın hipermetropide kullanımı daha yenidir ve literatürü LASIK'inkine göre hâlâ dardır → LASIK sayfası
- Göz içi mercek seçenekleri. Yüksek hipermetropide ya da yakın görme de sorun oluşturuyorsa mercek seçenekleri değerlendirilir.
Hangi yöntem size uygun?
Hipermetropide karar; numaranın gerçek değeri, korneanın kalınlığı ve topografisi ile yakın görme durumunuz birlikte değerlendirildikten sonra verilir.
Ayrım
Hipermetropi ile presbiyopi aynı şey mi?
Hayır — ve bu ikisi en sık karıştırılan başlıklardan biri. İkisi de yakın görmeyi zorlaştırır, ama nedenleri farklıdır.
- Hipermetropi gözün optik yapısıyla ilgilidir: göz kısadır ya da kırıcılık yetersizdir. Doğuştan vardır ve her yaşta görülebilir.
- Presbiyopi yaşla ilgilidir: göz içindeki merceğin şekil değiştirme yeteneği azalır. Kırklı yaşlarda başlar ve herkeste görülür 5.
İkisi bir arada bulunabilir; bu durumda yakın görme zorluğu daha erken ve daha belirgin başlar. Hipermetropisi olan bir kişinin kırklı yaşlarda “birden bozuldum” demesinin nedeni budur: presbiyopi, o güne kadar akomodasyonla gizlenen hipermetropiyi de açığa çıkarır.
BAĞLANTI: Presbiyopi sayfası →
Sorular
Sık sorulan sorular
Hipermetropi yaşla artar mı?
Kusurun kendisi genellikle artmaz; değişen şey gözün onu gizleme yeteneğidir. Yaş ilerledikçe akomodasyon zayıflar ve o güne kadar gizlenen hipermetropi ortaya çıkar. Kişiye “arttı” gibi görünür, oysa görünür hâle gelmiştir.
Çocuğumda hipermetropi var, gözlük şart mı?
Her hipermetropi gözlük gerektirmez; düşük dereceli hipermetropi çocuklarda normaldir ve göz büyüdükçe azalır. Ancak numara yüksekse ya da göz tembelliği veya kayma varsa gözlük gereklidir ve geciktirilmemelidir. Karar, damlalı ölçüm sonrasında verilir.
Hipermetropide lazer ameliyatı olur mu?
Olur. Hipermetropide korneanın orta bölgesi dikleştirilerek düzeltme yapılır ve bu grupta LASIK yılların birikmiş verisine sahiptir. Uygunluk; numaranın derecesi, korneanın kalınlığı ve topografisi değerlendirildikten sonra belirlenir → LASIK sayfası.
Göz kayması gözlükle düzelir mi?
Hipermetropiye bağlı içe kaymanın önemli bir bölümü yalnızca gözlükle düzelir; çocuk net görmek için akomodasyon yapmak zorunda kalmadığında kayma azalır ya da kaybolur. Bu nedenle bu tip kaymada ilk adım cerrahi değil, doğru numaralı gözlüktür.
Kaynakça
- [1]American Academy of Ophthalmology. Hyperopia. EyeWiki (eyewiki.aao.org).
- [2]American Academy of Ophthalmology Pediatric Ophthalmology/Strabismus Panel. Amblyopia Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology.
- [3]Cotter SA, Varma R, Tarczy-Hornoch K, ve ark. Risk factors associated with childhood strabismus. Ophthalmology. 2011;118(11):2251-2261.
- [4]Ağca A, Özgürhan EB, Baz Ö, Bozkurt E, Özkaya A, Yaşa D, Demirok A. Laser in situ keratomileusis in adult patients with anisometropic amblyopia. Int J Ophthalmol. 2013;6(3):362-369. doi:10.3980/j.issn.2222-3959.2013.03.20
- [5]Jacobs DS, Lee JK, Shen TT, ve ark.; AAO PPP Refractive Management/Intervention Panel. Refractive Surgery Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2023;130(3):P61-P135.
Randevu
Randevu ve değerlendirme
Hipermetropide gerçek numara ancak damlalı ölçümle ortaya çıkar. Çocuklarda muayeneyi geciktirmemek özellikle önemlidir.