Göz Ameliyatına Uygun muyum?Hangi durumlar gerçekten engeldir, hangileri yeniden değerlendirilebilir?

Muayeneye gelen hastaların önemli bir bölümü daha önce başka bir merkezde değerlendirilmiş ve “size uygun değil” cevabı almış oluyor. Bu cevap bazen tümüyle doğrudur; bazen ise yalnızca o merkezde uygulanan yöntem için doğrudur. İkisi aynı şey değildir.

Aşağıda önce uygunluğun hangi ölçütlerle değerlendirildiğini, sonra en sık duyulan “olamazsınız” gerekçelerini tek tek yazdım. Sonunda da gerçekten engel olan durumları ayrı bir başlıkta topladım — çünkü bu sayfanın işi herkese “olur” demek değil.

Ölçütler

Uygunluk neye göre belirlenir?

---

Uygunluk tek bir sayıya bakarak belirlenmez. Altı başlık birlikte değerlendirilir ve bunlardan biri elverişsizse diğerlerinin iyi olması sonucu değiştirmez.

• Kornea topografisi. En belirleyici başlık budur. Topografide düzensizlik ya da ektazi şüphesi varsa kornea lazer cerrahisi uygun değildir — kalınlık yeterli olsa bile ¹.
• Kornea kalınlığı ve geriye kalacak doku. Belirleyici olan kalınlığın kendisi değil, planlanan düzeltmeden sonra geriye kalacak dokudur. 280 mikronu referans alıyor, 250 mikronun altına inilmesini uygun bulmuyoruz ².
• Gözlük numarası. Her yöntemin onaylı bir aralığı vardır; numara bu aralığın dışındaysa başka bir yöntem gündeme gelir ⁹.
• Gözün ön bölümünün ölçüleri. Göz içi mercek düşünülüyorsa ön kamara derinliği ve kornea iç yüzeyindeki hücre sayısı belirleyici olur ¹.
• Göz yüzeyi. Kuru göz, kapak kenarı iltihabı ve alerji önce tedavi edilir; bunlar çoğu zaman geçici engellerdir ¹.
• Retina. Miyopide retinanın çevresinde incelme alanları bulunabilir. SMILE yaptığımız 560 hastayı taradığımız çalışmada bu oran %12,1'di; risk taşıyanlara önce koruyucu lazer uygulandı ve ameliyat en az dört hafta sonraya bırakıldı ⁸.

Beklentinin gerçekçi olması da bir uygunluk ölçütüdür. Uluslararası kaynaklar bunu diğerleriyle aynı listede sayar ¹. Ameliyatın ne yapabileceğini ve ne yapamayacağını ameliyat öncesinde konuşuyoruz.

Yeniden değerlendirme

“Olamazsınız” dendiyse

---

Aşağıdaki gerekçeler muayenede en sık duyduklarım. Bir kısmı gerçekten engel; bir kısmı yalnızca belirli bir yöntem için engel; bir kısmı ise bugünkü bilgiyle artık geçerli değil.

“Korneanız ince”

Uzun yıllar 500 mikron bir alt sınır kabul edildi. Ekibimizin 55 gözü ortalama 33 ay izlediği çalışmada, kornea kalınlığı 500 mikronun altında olan ancak topografisi tümüyle normal olan dikkatle seçilmiş hastalarda güvenli ve etkili sonuçlar görüldü; gözlerin %84'ü hedefin yarım, %96'sı bir diyoptri içindeydi ve hiçbir gözde ektazi gelişmedi ³. Bu çalışma 2025 tarihli uluslararası KLEx değerlendirmesinde kaynak gösterilmiştir ².

Aynı değerlendirme şunu da açıkça yazar: bu gözlerde iyi sonuçlar bildirilmiş olsa da mutlak güvenlik kanıtlanmamıştır; ameliyat ancak daha sıkı bir tarama ve daha yakın bir takiple düşünülmelidir ². Biz de böyle yapıyoruz. Kornea yine de elvermiyorsa, korneaya hiç dokunulmayan fakik göz içi merceği gündeme gelir.

“Numaranız çok yüksek”

Lazerin onaylı sınırı miyopide −10 diyoptridir ⁹; ancak yaklaşık −8,50 diyoptrinin üzerinde geriye kalacak doku nedeniyle fakik mercek çoğu zaman daha uygun olur ². Yani bu cevap genellikle “ameliyat olamazsınız” değil, “lazer olamazsınız” demektir. Fakik mercekle −20 diyoptriye kadar tedavi yapılabilir; kendi hasta serimizin ortalaması −13 diyoptriydi ⁵.

“Numaranız hâlâ ilerliyor”

Yüksek miyop gözlerde numaranın tümüyle durmasını beklemek çoğu zaman gerçekçi değildir. Numaranın ilerlemesi ameliyatın etkinliğini zamanla azaltabilir, ancak güvenliğini azaltmaz. (Karşılaştırma için: hafif-orta miyopide beş yıl izlediğimiz gözlerde sonuç birinci yıldan sonra oturmuş ve öyle kalmıştır ⁴; ilerleyen miyopide beklenti bundan farklıdır.) Numarayı düşürmek ve mümkün olan en düşük düzeyde tutmak amacıyla fakik mercek yine de düşünülebilir; karar ilerlemenin hızına ve beklentiye göre birlikte verilir → ayrıntısı fakik mercek sayfasında.

“Kornea topografiniz sınırda”

Bu, dikkatle ele alınması gereken bir başlıktır ve her sınırda topografi aynı anlama gelmez. Kornea üst bölümünde dikleşme saptanan gözlerde lazer cerrahisinin güvenliğini ve öngörülebilirliğini ayrı bir çalışmada inceledik ⁶. Bununla birlikte gerçek bir ektazi şüphesi varsa cevap değişmez: lazer yapılmaz. Karar, topografiye ek olarak kornea biyomekaniğinin de ölçülmesiyle verilir ².

“Keratokonusunuz var”

Keratokonus varlığında hiçbir lazer yöntemi uygun değildir; bu mutlak bir engeldir ^1,2. Ama “ameliyat olamazsınız” ile “keratokonusunuz tedavi edilemez” aynı şey değil. İlerlemeyi durdurmak için kornea çapraz bağlama, görmeyi iyileştirmek için kornea içi halka ve sert kontakt lens seçenekleri vardır; çocuklarda hızlandırılmış çapraz bağlamanın beş yıllık sonuçlarını yayımladık ⁷ → keratokonus tedavisi sayfası.

“Göz bebeğiniz büyük”

Uzun yıllar büyük göz bebeği, gece görme sorunları için başlıca risk sayıldı. Bugün her iki uluslararası kaynak da bu görüşün zayıfladığını yazıyor: çalışmalar göz bebeği çapı ile ameliyat sonrası görme kalitesi arasında ilişki gösterememiştir ^1,2. Yani bu, tek başına bir engel sayılmıyor. Yine de ışık çevresinde halka ihtimalini her hastayla konuşuyoruz.

“Kuru gözünüz var”

Kontrol altına alınmamış göz yüzeyi hastalığı geçici bir engeldir: önce tedavi edilir, sonra yeniden değerlendirilir ¹. Kuru göz belirginse yöntem seçimi de değişir; kesilen sinir miktarı daha az olan yöntemler ya da korneaya hiç dokunmayan mercek seçeneği öne çıkar.

“Yaşınız geçti”

Geç kalınmış sayılmaz, ama hedef değişir. Kırklı yaşlardan sonra ortaya çıkan yakın görme zorluğu hiçbir lazer yöntemiyle önlenemez ¹. Bu yaş grubunda yalnızca uzak görme değil yakın görme de hedefleniyorsa akıllı lens seçenekleri değerlendirilir.

Dürüst cevap

Gerçekten engel olan durumlar

---

Bu sayfanın işi herkese “olur” demek değil. Aşağıdaki durumlarda cevap, ikinci bir değerlendirmede de değişmez ^1,2:

• Keratokonus, başka bir kornea ektazisi veya gerçek bir ektazi şüphesi — kornea lazer cerrahisi için mutlak engeldir
• Kornea topografisinin düzensiz olması
• Planlanan işlem için geriye kalacak dokunun yetersiz kalması
• Göz içi mercek düşünülen gözde ön kamaranın sığ, açının dar olması veya kornea iç yüzeyindeki hücre sayısının yetersizliği
• Kontrol altında olmayan glokom veya görmeyi etkileyen katarakt
• Kontrol altında olmayan otoimmün ya da bağ dokusu hastalığı
• Aktif göz enfeksiyonu veya iltihabı

Bir kısmı ise geçicidir: gebelik ve emzirme dönemi, tedavi edilmemiş göz yüzeyi hastalığı, henüz kararlı hâle gelmemiş numara. Bu durumlarda karar ertelenir, iptal edilmez.

Bir merkezde “olmaz” denmesi, her zaman yanlış bir değerlendirme anlamına gelmez. İkinci görüşün amacı farklı bir cevap almak değil, hangi gerekçeyle olmadığını netleştirmek ve varsa başka bir yolun olup olmadığına bakmaktır.

Hazırlık

Muayeneye nasıl hazırlanmalı?

---

• Kontakt lense ara verin. Lens korneanın şeklini geçici olarak bozar. Yumuşak lenslerde en az üç gün ile iki hafta, torik ve sert lenslerde daha uzun bir süre gerekir; aksi hâlde ölçümler yanıltıcı olur ¹.
• Yanınızda biri bulunsun. Retina muayenesi için göz bebeği damlayla büyütülür; birkaç saat boyunca görmeniz bulanıklaşır ve araç kullanamazsınız.
• Eski kayıtlarınızı getirin. Önceki gözlük reçeteleri, kornea topografileri ve muayene raporları numaranın kararlılığını değerlendirmeyi kolaylaştırır.
• İlaçlarınızı ve hastalıklarınızı söyleyin. Bazı sistemik ilaçlar ve hastalıklar kararı doğrudan etkiler.
• Muayene bir seansta bitmeyebilir. Kontakt lens kullananlarda ölçümlerin tekrarlanması, retinada bulgu varsa koruyucu lazer sonrası bekleme gerekebilir.

Sorular

Sık sorulan sorular

---

Randevu

Randevu ve değerlendirme

---

Uygunluk kararı ancak ölçümlerle verilir. Daha önce “olmaz” denmiş olsa bile hangi gerekçeyle olmadığını birlikte netleştirebiliriz.

Medicana Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği · 1. Kısım Mah. Rauf Orbay Cd. No:2/1, 34158 Bakırköy / İstanbul