Aynı hastanın iki gözünde beş yıl
Bir göze SMILE, diğerine femtosaniye LASIK uygulanan 44 gözün beşinci yıl sonuçları: iki yöntem arasında görme, hedefe yakınlık ve görme kalitesi bakımından fark yok.
J Cataract Refract Surg · 2020 16Prof. Dr. Alper Ağca · Refraktif Cerrahi
Bu ameliyatı Türkiye'de ilk uygulayan ekipte başladım; on üç yıldır bu alanda hem cerrahi uyguluyor hem araştırma yürütüyorum. Bu konuda 23 bilimsel yayınım var.
SMILE göz ameliyatı, halk arasında “lazerle göz çizdirme” olarak bilinen işlemlerin en yeni kuşağıdır: kornea kapağı (flep) açılmadan, yaklaşık 2,5 milimetrelik bir kesiden yapılan flepsiz bir lazer görme cerrahisidir. Bu sayfada SMILE ameliyatının kimlere uygun olduğunu, nasıl yapıldığını, risklerini ve LASIK'ten farkını bulacaksınız. Aktardığımız sonuçlar derleme değil, İstanbul'daki kendi hasta serilerimizin hakemli dergilerde yayımlanmış beş yıllık verileridir.
Springer, 2024
Yöntemi tanımlayan ekibin kitabında bir bölüm yazdık
SMILE, 2006'da Walter Sekundo ve Marcus Blum tarafından tanıtılan ve 2011'de Sekundo'nun ekibince ilk kez tanımlanan bir yöntemdir. Prof. Sekundo'nun editörlüğünü yaptığı Femtosecond Laser Assisted Lenticule Extraction adlı uluslararası başvuru kitabının ikinci baskısında, SMILE ile femtosaniye LASIK ve yüzey ablasyonunu karşılaştıran bölümün yazarları arasında yer aldım 29.
Bunun neden önemli olduğunu söyleyeyim: lazer cerrahisinde asıl belirleyici olan hangi cihazın kullanıldığı değil, hangi göze hangi yöntemin seçildiğidir. Yazdığımız bölüm tam da bu karşılaştırmayı ele alıyor.
Aynı yöntemi Türkiye'de ilk uygulayan ekipte başlamış olmam ve on üç yıllık kendi hasta serilerimiz, bu sayfadaki bilgilerin dayanağını oluşturuyor.
Kısa cevap
Kendi verimiz
Numarası −6 diyoptri ve altında olan 34 hastanın 54 gözünü ameliyattan sonra beş yıl boyunca izledik ve sonuçları yayımladık 15. Beşinci yılın sonunda:
Numara zamanla geri gelir mi? Hedeflenen ve ulaşılan numara arasındaki fark birinci, üçüncü ve beşinci yıllarda birbirinden farklı değildi. Beşinci yılda hastaların tamamı, üçüncü yıldaki numarasının yarım diyoptri içindeydi 15. Yani sonuç ilk yıldan sonra oturuyor ve orada kalıyor.
Peki numaram çok yüksekse? −6 diyoptrinin üzerindeki 37 gözün beş yıl izlendiği ayrı çalışmamızda hiçbir gözde görme düzeyi ameliyat öncesinin altına düşmedi, gözlerin %54'ünde ise daha iyi oldu. Ancak yarım diyoptri içinde kalanların oranı birinci yılda %70 iken beşinci yılda %59'a indi; bir diyoptri içinde kalanların oranı %92'ydi. Değişim esas olarak ilk yıl içinde oldu 13. Özetle, yüksek numaralarda her adımı daha temkinli atıyoruz.
Bu rakamlar bir hasta grubuna ait. Sizin için geçerli olup olmadığı ancak ölçümlerinizle belli olur.
2012'den bu yana
SMILE Türkiye'de 2012'de, Beyoğlu Göz Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde uygulanmaya başladı 2. Bu ameliyatı yapan ilk ekipteydim; o yıllarda Türkiye'de bu işi yapan hekim sayısı çok azdı.
prof-dr-alper-agca-visumax-800.webpO günden bu yana yöntemin yalnızca klinik uygulamasında değil, bilimsel değerlendirmesinde de yer aldım; bugün SMILE ameliyatlarını İstanbul'da, Medicana Ataköy'de uyguluyorum. Yukarıdaki beş yıllık sonuçlar bir literatür derlemesinden alınmadı; kendi hastalarımızın verisidir ve hakemli dergilerde yayımlanmıştır.
SMILE'da tecrübe neden çok önemli? SMILE'ın en zor adımı, kornea içinde hazırlanan lentikülün doğru katmandan, eksiksiz ve yırtılmadan ayrıştırılmasıdır. Bu adım tümüyle cerrahın elindedir ve LASIK'te karşılığı yoktur; komplikasyonların büyük bölümü de burada, deneyimin az olduğu dönemde ortaya çıkar 22,23.
Bilimsel yayınlar
Aşağıdaki üç çalışma, yazarları arasında yer aldığım ve bu sayfadaki bilgilerin dayandığı yayınlardan seçilmiştir.
Bir göze SMILE, diğerine femtosaniye LASIK uygulanan 44 gözün beşinci yıl sonuçları: iki yöntem arasında görme, hedefe yakınlık ve görme kalitesi bakımından fark yok.
J Cataract Refract Surg · 2020 16Kornea kalınlığı 500 mikronun altında olan, dikkatle seçilmiş gözlerde ortalama 33 aylık sonuçlar. Bu çalışma, 2025'te yayımlanan kapsamlı uluslararası KLEx değerlendirmesinde kaynak gösterilmiştir.
Eye (Lond) · 2021 18Hafif-orta miyopide 54 gözün beş yıllık takibi: sonuç birinci yıldan sonra oturuyor ve orada kalıyor.
J Cataract Refract Surg · 2019 15Yöntem
SMILE (Small Incision Lenticule Extraction — küçük kesiden lentikül çıkarma), miyopi, hipermetropi ve astigmatizmanın cerrahi tedavisinde kullanılan, femtosaniye lazer teknolojisine dayanan bir yöntemdir.
Femtosaniye lazer, korneanın (gözün saydam ön tabakası) iç katmanlarında ince bir mercek biçiminde doku parçası oluşturur. Bu parça — lentikül — korneanın yüzeyinde açılan yaklaşık 2,5 milimetrelik bir kesiden çıkarılır. Korneanın geri kalanı, çıkarılan doku nedeniyle yeni bir şekil alır.
Yöntemi LASIK'ten ayıran nokta, korneanın üst tabakasının kapak (flep) biçiminde kaldırılmamasıdır. LASIK'te hedef derinliğe ulaşmak için üstteki doku menteşeli bir kapak hâlinde kaldırılır ve işlem sonunda geri kapatılır. SMILE'da lazer üstteki dokuya dokunmadan doğrudan iç katmanda çalışabildiği için buna gerek kalmaz 1,2.
smile-lasik-kornea-kesiti.svgİki pratik sonucu var:
Yüzey yöntemlerinden (PRK, No Touch) ayıran nokta ise farklıdır: bu yöntemlerde korneanın en dış tabakası olan epitel tümüyle alınır ve kendini yenilemesi beklenir. Bu da birkaç gün süren ağrı, uzun bir görme netleşme dönemi ve daha uzun ilaç kullanımı demektir. SMILE'da epitel yerinde kaldığı için LASIK'in yüzey yöntemleri karşısındaki bu üstünlükleri korunur; buna karşılık kapak açılmaz 1,2.
smile-lasik-on-stroma.webp · alt metni: “LASIK'te kapak korneanın en dayanıklı ön tabakasının desteğini kaldırır; SMILE'da ön tabaka bütün kaldığı için kornea biyomekanik olarak daha güçlü kalır”.SMILE'ın ilk klinik sonuçları 2011'de yayımlandı, yöntem 2012'de kullanıma girdi. Yöntem o günden bu yana dünya genelinde hızla yaygınlaştı: 2023 sonu itibarıyla sekiz milyondan fazla lentikül çıkarma ameliyatı yapılmıştır 23.
Yöntem 2012'de kullanıma girdiğinde Zeiss firmasının VisuMax 500 cihazıyla yapılıyordu; hem üretici hem uluslararası literatür bu işlemi SMILE adıyla andı. 2021'de Zeiss, VisuMax 500'ün yerini alan yeni nesil cihazı VisuMax 800'ü piyasaya sürdü ve bu cihazla yapılan işlemi SMILE Pro olarak adlandırdı. Karşılaştırmalı çalışmalar, VisuMax 800'ün lazer aşamasını öncekine göre belirgin biçimde kısalttığını — yaklaşık 30 saniyeden 10 saniyeye indirdiğini — ve astigmatizma düzeltmesinde de daha olumlu sonuçlar verdiğini göstermektedir 24,25. Zeiss dışındaki firmalar da benzer işlemi yapan kendi cihazlarını piyasaya sürünce, “SMILE” ismi Zeiss'e ait tescilli bir marka olduğu için kendi yöntemlerine farklı adlar verdiler: Ziemer'in cihazı için CLEAR, Johnson & Johnson'ın cihazı için SILK, Schwind'in cihazı için SmartSight gibi. Karışıklığı önlemek amacıyla bugün literatürde bu yöntemlerin tamamı ortak bir üst başlık olan KLEx (keratorefractive lenticule extraction — keratorefraktif lentikül ekstraksiyonu) adıyla anılıyor 23,24; 2025'te bu ameliyata özgü ilk kapsamlı uluslararası değerlendirme de bu üst başlık altında yayımlandı 23. VisuMax 800 ile yapılan KLEx işlemi ise hem üretici hem piyasada halen SMILE Pro adıyla anılmaya devam ediyor.
Uygunluk
Yaklaşık −8,50 diyoptrinin üzerindeki miyopilerde, etkili ve kalıcı bir düzeltme için fakik göz içi mercek ameliyatları (ICL, Eyecryl gibi) daha uygun olabilir → ICL (fakik göz içi mercek) ameliyatı sayfası. Bu eşik keyfî değildir: uluslararası literatürde de, ameliyat sonrası geriye kalan dokunun yetersiz kalmasının en sık ince kornealarda ve −9 diyoptrinin üzerindeki miyopilerde görüldüğü bildirilmiştir 23.
Uzun yıllar 500 mikron bir alt sınır kabul edildi. Ekibimizin 55 gözü ortalama 33 ay izlediği çalışmasında, kornea kalınlığı 500 mikronun altında olan ancak topografisi tümüyle normal olan, dikkatle seçilmiş hastalarda güvenli ve etkili sonuçlar görüldü: gözlerin %84'ü hedefin yarım, %96'sı bir diyoptri içindeydi; hiçbir gözde iki sıra ve üzerinde kayıp ya da ektazi gelişmedi 18. Bu sonucu doğru okumak önemlidir: ektazi, bu büyüklükte bir seride görülmesi zaten beklenmeyecek kadar seyrek ve çoğu zaman yıllar sonra ortaya çıkan bir sorundur. Elli beş gözün hiçbirinde gelişmemiş olması “ince kornealı gözde risk yoktur” demek değil, dikkatli hasta seçiminin işe yaradığını gösteren bir bulgudur. Bu çalışma, 44 uzmanın katılımıyla hazırlanan 2025 tarihli uluslararası KLEx değerlendirmesinin ince korneaları ele aldığı bölümünde kaynak gösterilmiştir 23. Aynı değerlendirme şunu da açıkça yazar: bu gözlerde iyi sonuçlar bildirilmiş olsa da mutlak güvenlik kanıtlanmamıştır; bu nedenle ince kornealarda ameliyat, ancak daha sıkı bir ameliyat öncesi tarama ve daha yakın bir ameliyat sonrası takiple düşünülmelidir 23. Biz de böyle yapıyoruz.
Ameliyat sonrası geriye kalması gereken doku için 280 mikronu referans değer olarak kabul ediyoruz, 250 mikronun altına inilmesini uygun bulmuyoruz 23. Ancak hiçbir kalınlık değeri tek başına ektazi gelişmeyeceğini garanti etmez; uluslararası literatürde en güçlü risk göstergesi kornea topografisinin anormal olmasıdır 22. Yani belirleyici olan tek başına kalınlık değil, topografinin normal olmasıdır.
Uygulama aralığı miyopik astigmatizmada 5, hipermetropik astigmatizmada 4 diyoptriye kadardır 26; ancak hedeflenen astigmat büyüdükçe düzeltmenin etkinliğinin azaldığı, iki diyoptrinin üzerindeki gözlerde ameliyat sonrası kalan astigmatın daha yüksek olduğu gösterilmiştir 23. Bu nedenle yüksek astigmatlı gözlerde eksen hizalaması ve göz dönmesinin (siklotorsiyon) telafisi ayrı bir özen gerektirir; uluslararası literatür de bu telafinin sonucu iyileştirdiğini bildirir 23. Önceki nesil cihazda (VisuMax 500) siklotorsiyon düzeltmesi bulunmuyordu; VisuMax 800 ile yapılan güncel uygulamada (SMILE Pro) bu düzeltme mevcuttur 25.
Aşağıdaki başlıklar, uluslararası kabul gören kesin engel listesiyle örtüşür 22:
Bu maddelerin bir kısmı geçicidir: gebelik ve emzirme dönemi sona erdiğinde, göz yüzeyi hastalığı tedavi edildiğinde ya da numara kararlı hâle geldiğinde durum yeniden değerlendirilir.
Şeker hastalığı, geçirilmiş üveit, uçuk (herpes) keratiti öyküsü ve bazı sistemik ilaçların (örneğin isotretinoin, amiodaron) kullanımını ise göreli birer engel sayıyoruz; bu durumlarda karar kişiye özel verilir 22.
Uygunluk kararı yalnızca ayrıntılı muayene sonrasında verilebilir. İnternette okuduğunuz hiçbir bilgi, gözünüzün ölçümlerinin yerini tutmaz.
İyileşme
SMILE sonrasında görme, LASIK sonrasındaki kadar hızlı netleşmez. Ölçümleriniz ameliyattan hemen sonra hedefe ulaşmış olsa bile, görme keskinliğiniz birkaç gün ya da birkaç hafta beklediğinizin altında kalabilir 1. Bu geçicidir ve nihai sonucu etkilemez: bir gözüne SMILE, diğerine LASIK uygulanan hastalarımızda birinci ayda LASIK gözü öndeydi, birinci aydan sonra hiçbir kontrolde iki göz arasında fark bulunmadı 21. Kendi verimiz de bunu gösteriyor: 38 gözlük çalışmamızda ameliyat öncesinde hepsi tam görme düzeyindeyken, düzeltilmiş görme birinci günde ortalama 0,7, birinci haftada 0,8 düzeyindeydi 27. Uluslararası literatürde erken dönemde görmenin beklenenden geç toparlanması %1,5 oranında bildirilmiştir; başlıca nedenler ileri yaş, yüksek numara ve erken dönem kornea ödemidir 23.
Pratikte: Çoğu hasta ertesi gün günlük hayatına döner. Görmenin tam oturması bazı hastalarda bir ayı bulabilir 1. Spor, makyaj, havuz ve deniz için hekiminizin vereceği süreye uyulmalıdır.
Baştan bilinmesi gereken iki şey. Ameliyat öncesinde her hastayla mutlaka konuştuğumuz iki başlık var: geçici kuru göz yakınmaları ve yaşa bağlı yakın görme kaybının (presbiyopi) zamanı geldiğinde yine ortaya çıkacağı 22. SMILE uzağı düzeltir; kırk yaşlarından sonra ortaya çıkan yakın gözlüğü ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Karşılaştırma
Bugün kornea lazer cerrahisinde üç ana yöntem var: SMILE, LASIK ve yüzey ablasyonu (PRK; No Touch, transepitelyal PRK gibi adlarla da anılır). Bu sorunun tek doğru cevabı yok — ve elimizde üçünü de karşılaştıran kendi verilerimiz var.
Bir gözüne SMILE, diğerine femtosaniye LASIK uygulanan 22 hastanın 44 gözü beş yıl izlendi. Beşinci yılın sonunda çıplak görmede fark yoktu, iki grupta da bütün gözler hedefin bir diyoptri içindeydi, hiçbir gözde iki sıra ve üzerinde kayıp olmadı, aberasyonlarda hiçbir kontrolde fark bulunmadı 16.
Randomize çalışmaların bir araya getirildiği uluslararası değerlendirmelerde de iki yöntem arasında son numara, 20/20 görme oranı ve hedefe yakınlık bakımından anlamlı fark bulunmamış; göz yüzeyiyle ilgili belirtiler SMILE grubunda daha seyrek bildirilmiştir. Buna karşılık dalga cephesi kılavuzlu LASIK ile yapılan bir karşılaştırmada görmenin daha hızlı toparlandığı ve düşük kontrastta daha iyi olduğu gösterilmiştir 22. Yani üstünlük tek yönlü değildir.
Beş yıllık ölçekte iki yöntem birbirine denktir. Fark yöntemlerin genel üstünlüğünde değil, hangi gözün hangi yönteme uygun olduğundadır.
LASIK planlanan bir gözde şu durumlardan biri varsa yüzey ablasyonunu ya da SMILE'ı düşünürüz: geriye kalacak doku sınırda hesaplanmıştır, epitel korneaya zayıf tutunmaktadır, tekrarlayan erozyon öyküsü vardır, belirgin kuru göz vardır ya da hasta mesleği veya sporu nedeniyle göze darbe alma riski taşımaktadır. bu durumlarda risk azalır ama ortadan kalkmaz 22.
Yüzey ablasyonunda ne kapak açılır ne lentikül çıkarılır: korneanın en dış tabakası olan epitel alınır, lazer doğrudan yüzeye uygulanır ve epitelin kendini yenilemesi beklenir. Yöntemin adı, epitelin nasıl alındığına göre değişir; “No Touch” ve transepitelyal PRK bu ailenin üyeleridir.
Sonuçlar bakımından geri kalmaz. PRK ile SMILE'ı karşılaştırdığımız çalışmada görme ve refraksiyon sonuçları benzerdi; toplam aberasyon artışı ise SMILE grubunda daha yüksek bulundu 10. Biyomekanik ölçümleri karşılaştırdığımız çalışmada düşüş SMILE grubunda daha belirgindi; iki grupta da ektazi görülmedi 11.
Fark iyileşme döneminde. Epitel yenilenene kadar birkaç gün süren ağrı olur, görmenin netleşmesi haftaları bulur ve ilaç kullanımı daha uzun sürer. SMILE ve LASIK'te epitel yerinde kaldığı için bu dönem yaşanmaz 1,2. Yüzey ablasyonunu tercih ettiğimiz durumlar da bellidir: geriye kalacak doku sınırdaysa, epitel korneaya zayıf tutunuyorsa ya da tekrarlayan erozyon öyküsü varsa 22.
Özetle: üç yöntem de doğru gözde iyi sonuç verir. Seçimi belirleyen; kornea kalınlığı ve topografisi, geriye kalacak doku, göz yüzeyinin durumu, mesleğiniz ve iyileşme dönemi için ayırabileceğiniz süredir. Ayrıntılar için → PRK / No Touch sayfası · LASIK sayfası
| Ölçüt | SMILE | Femtosaniye LASIK | PRK / No Touch |
|---|---|---|---|
| Kornea kapağı | Yok | Var | Yok |
| Kesi | ~2,5 mm yan kesi | 8,5–9 mm çevre kesisi | Kesi yok; epitel alınır |
| Epitel | Yerinde kalır 1,2 | Yerinde kalır 1,2 | Alınır, yenilenmesi beklenir 1,2 |
| Görmenin netleşmesi | Daha yavaş 21,22 | Daha hızlı 21,22 | En yavaş; haftalar 1,2 |
| Erken dönem ağrı | Birkaç saat | Birkaç saat | Birkaç gün 1,2 |
| Darbeyle kapağın oynaması | Söz konusu değil 1 | Yıllar sonra bile mümkün 1 | Söz konusu değil 1 |
| Kesilen kornea siniri | Daha az 7,9 | Daha fazla 7,9 | Yüzeydeki sinir ağı etkilenir 1,2 |
| Aberasyon artışı | PRK'ye göre daha yüksek 10 | SMILE ile fark yok 16 | SMILE'a göre daha düşük 10 |
| Numara kalırsa ek tedavi | Mümkün 1,22 | Mümkün 1 | Mümkün 22 |
Karar, kornea topografiniz ve kalınlığınız ölçüldükten sonra birlikte verilir.
Ayrıntılar
Aşağıdaki başlıklar sayfayı uzatmamak için kapalı geliyor. Başlığa tıklayarak açabilirsiniz.
Refraktif cerrahi öncesi değerlendirme yalnızca numaranın ölçülmesinden ibaret değildir. Ameliyat öncesi muayenede en az şu başlıkları değerlendiriyoruz: uzak ve yakın görme, gözlük numarasının damlalı ve damlasız ölçümü, bilgisayarlı kornea topografisi/tomografisi, kornea kalınlığı ölçümü, gözyaşı ve göz yüzeyi değerlendirmesi, göz hareketleri ve kayma muayenesi, retina muayenesi 22.
Bu ölçümün doğruluğu, uluslararası literatürde ayrı bir başlık olarak ele alınır: uyum (akomodasyon) kusurları, çift gözle görme sorunları, göz yorgunluğu, yanlış verilmiş gözlük, ölçümü yapan kişinin deneyimi ve cihazın tekrarlanabilirliği sonucu etkileyebilir; mümkün olduğunda damla ile (sikloplejik) ölçüm önerilir 23. Refraktif cerrahi için istenen hassasiyet, gözlük reçetesi için istenenden yüksektir.
Muayenede kayma (şaşılık) saptanırsa bu ayrıca değerlendirilir. Kısmi akomodatif şaşılığı olan hastalarımızda yaptığımız çalışmada, refraktif cerrahinin kayma açısını tek başına düzeltmediğini gösterdik 28. Numara düzelse bile kayma yerinde kalabilir; bu nedenle bu hastalarda ayrıntılı ortoptik muayene yapıyor ve beklentiyi baştan konuşuyoruz.
Topografi ile korneanın yüzey biçimi çıkarılır, pakimetri ile kalınlık ölçülür, ameliyat sonrası geriye kalacak doku hesaplanır. Düzensiz bir topografi, kalınlık yeterli olsa bile cerrahiyi engelleyen bir bulgudur 22. Bu değerlendirmeyi yalnızca kornea şekliyle sınırlı tutmuyoruz; erken dönem (klinik öncesi) keratokonusu yakalamak için kornea biyomekaniğini de ölçüyoruz 23. Uluslararası literatürün bu konudaki ilk ve en güçlü önerisi tam olarak budur.
Lens korneanın şeklini geçici olarak bozabildiği için ölçümlerden önce bir süre ara verilmesi gerekir: yumuşak lenslerde en az üç gün ile iki hafta, torik ve sert lenslerde daha uzun bir süre 22. Bu nedenle bazı hastalarda ölçümün birden fazla kontrolde tekrarlanması gerekir.
Lazerin uygulanacağı değerler (nomogram) hastadan hastaya ayarlanır; ayarlamada numaranın kendisi dışında yaş, hangi göz olduğu, kornea eğriliği ve çapı, biyomekanik özellikler, kapak ve lentikül kalınlığı, kalan doku ve optik zon çapı dikkate alınır 23.
Miyopide gözün ön-arka uzunluğu arttığı için retinanın çevresinde incelme ve yırtılmaya eğilimli alanlar bulunabilir. Bu nedenle göz bebeği damlayla büyütülerek retina çevresi ayrı ayrı incelenir. SMILE yapılan 560 hastayı taradığımız çalışmada hastaların %12,1'inde çevresel retina dejenerasyonu saptandı; en sık latis dejenerasyonu ve retina delik/yırtıklarıydı. Risk taşıyan lezyonlara önce koruyucu lazer uygulandı ve refraktif cerrahi en az dört hafta sonraya bırakıldı. Takip süresince hiçbir hastada retina dekolmanı gelişmedi 20.
Bu adım ameliyat gününü birkaç hafta geciktirebilir. Atlanmaması gereken bir adımdır.
İşlem damla anestezi ile, siz uyanıkken yapılır ve iki göze aynı seansta uygulanır.
Üçüncü adımın neden zor olduğu yukarıda anlatıldı; bir ayrıntı bunu iyi gösterir: çok düşük numaralı gözlerde lentikül çok ince kalır ve ayrıştırılması zorlaşır. Uluslararası literatür, deneyimi az cerrahların bu gözlerden kaçınmasını ya da en düşük lentikül kalınlığını artırmasını önerir; yöntemin öğrenme eğrisi de LASIK ile yüzey ablasyonundan daha uzundur 22,23.
Rakamlarla işlem: Optik zon 6,5 mm · Kapak (cap) çapı 7,5 mm · Yan kesi yaklaşık 2,5 mm
Bu değerler kişiye göre değişir. Optik zon genellikle 6–7 mm arasında ayarlanır: geniş optik zon az düzeltme riskini azaltır ve daha az aberasyonla ilişkilidir, buna karşılık daha fazla doku alınacağı için biyomekanik dayanıklılığı bir miktar daha çok etkiler. Bu nedenle optik zon; numara, kornea kalınlığı, göz bebeği çapı ve kornea biyomekaniği birlikte değerlendirilerek belirlenir. Kapağın 100 mikronun altında bırakılması önerilmez 23.
Aşağıdakiler sizi korkutmak için değil, kararınızı bilerek verebilmeniz için yazılmıştır. Her cerrahi işlemin riski vardır.
2025'te yayımlanan kapsamlı uluslararası KLEx değerlendirmesi, dünya literatürünü tarayarak şu sıklıkları bildirmiştir 23:
| Durum | Bildirilen sıklık |
|---|---|
| Kesi kenarında geçici epitel sıyrığı | %13,6 |
| Opak kabarcık tabakası (lazer sırasında geçici) | %5,7 |
| Lentikülün ayrıştırılmasında güçlük | %5,5 |
| Kesi kenarında yırtılma | %2,6 |
| Erken dönemde görmenin geç toparlanması | %1,5 |
| Ameliyat sırasında vakumun kaçması | %0,5 |
| Lentikül parçasının yerinde kalması | %0,3 |
| Ara yüzde iltihabi reaksiyon (DLK) | %0,84 |
| Ameliyat çevresi enfeksiyon | %0,1 |
| Kornea ektazisi | %0,02 |
Bu listedeki maddelerin çoğu, cerrahın ameliyat sırasında fark ederek yönettiği teknik olaylardır; aynı değerlendirmede her biri için ayrı bir yönetim yolu tanımlanmıştır 23.
Kornea lazer cerrahisinin tümünde, ölçüm cihazlarıyla saptanabilen aberasyonlar (gözlükle düzeltilemeyen kırıcılık kusurları) bir miktar artar; SMILE bunun istisnası değildir 12,18,21. Kontrast duyarlılığında kuramsal olarak beklenen azalmanın nedeni de bu artıştır. Artışın büyüklüğü yöntemler arasında büyük ölçüde benzerdir: on sekiz aylık karşı göz çalışmamızda toplam aberasyon, koma ve sferik aberasyonda iki yöntem arasında fark bulunmadı 21; beş yıllık karşı göz çalışmamızda da hiçbir kontrolde fark çıkmadı 16. Tek istisna trefoildir: aynı on sekiz aylık çalışmada SMILE uygulanan gözde bir miktar daha yüksek bulundu 21.
Asıl soru, bu ölçülebilir değişimin hastanın gündelik görmesine yansıyıp yansımadığıdır; biz de bunu ölçtük. On sekiz aylık karşı göz çalışmamızda hem aydınlık hem loş ortam kontrast duyarlılığı, iki gözde de ameliyat öncesine göre anlamlı değişiklik göstermedi 21. Uluslararası literatür de aynı yöne bakıyor: ölçülen aberasyon değişiklikleriyle hastanın öznel görme deneyimi arasındaki ilişki gösterilebilmiş değildir 23. Kısacası bu değişim, cihazın gördüğü bir ayrıntıdır; hastaların büyük bölümünde gündelik görmeye yansıyan bir kayba dönüşmez. Yine de bazı kişiler ilk dönemde ışık halkaları (halo) veya kamaşma (glare) tarif edebilir; bunu her hastayla ameliyat öncesinde konuşuyoruz 22.
Korneadan doku alan her lazer görme cerrahisinde korneanın biyomekanik direnci bir miktar azalır; bu SMILE, LASIK ve PRK için ortaktır. Ölçüm cihazlarıyla saptanan bu azalmanın, ektazi gelişmediği sürece hastanın görmesine ya da gündelik yaşamına yansıyan bir etkisi gösterilmiş değildir.
Kapak oluşturulmaması ve yan kesinin kısa olması, mantıken korneanın direncinin daha iyi korunmasını gerektirir; hayvan gözleriyle yapılan bir çalışmada tam kapak kesisi %33, kapak oluşturmadan yapılan lameller kesi ise yalnızca %5 güç kaybına yol açmıştır 1,2. Ne var ki ölçümler bu beklentiyi tam karşılamıyor. SMILE ile femtosaniye LASIK uygulanan gözleri karşılaştırdığımızda kornea histerezisi ve direnç faktörü iki grupta da benzer biçimde düştü, fark çıkmadı 6. SMILE ile PRK'yi karşılaştırdığımızda ise düşüş SMILE grubunda daha belirgindi; buna karşılık iki grupta da ektazi görülmedi 11. Ektazinin seyrekliği düşünüldüğünde, bu ölçekteki bir karşılaştırmadan ektazi riski hakkında sonuç çıkarılamaz; biyomekanik ölçümler zaten bu riski dolaylı olarak değerlendirmenin bir yoludur.
Buradaki asıl mesele şudur: bu iki ölçüm korneanın gerçek dayanıklılığını doğrudan göstermez 1. Ölçümde düşük çıkan bir değer, korneanın taşıma gücünün gerçekten azaldığı anlamına gelmez; bu nedenle biyomekanik ölçümler tek başına bir sonuç ölçütü değil, ektazi riskini değerlendirirken baktığımız verilerden biridir 23.
Kısacası kornea, kapaksız yapıldığı için biyomekanik olarak daha sağlam kalabilir; ancak bunun bugün için bilinen bir klinik avantajı saptanmamıştır 22. Bu nedenle SMILE'ın “korneayı daha güçlü bıraktığı” gibi bir cümleyi bu sayfada kurmuyoruz. Elimizdeki en güçlü avantaj, kapak yapılmamasının kapağa bağlı sorunları ortadan kaldırması ve kornea sinirlerinin daha az hasar görmesidir.
Hedeflenen numaraya tam ulaşılamayabilir. Yüksek miyopide yıllar içinde küçük bir miyopik kayma görülebilir 13; yüksek numaralı hastalarla bu olasılığı ameliyat öncesinde konuşuyoruz. Böyle bir durumda hedef, ikinci bir lazer cerrahisi veya göz içi mercek ameliyatıyla yeniden yakalanabilir. Düşünebileceğimiz seçenekler yüzey ablasyonu (PRK), LASIK, ikinci bir lentikül çıkarma ve SMILE cap'inin flebe dönüştürülmesidir (bu yönteme CIRCLE adı verilir) 1,22. Hangi seçeneğin uygun olduğu, ek tedavi gündeme geldiğinde ölçümlerle belirlenir.
Nadir görülür (bildirilen sıklık %0,3) 23. Saptandığında ikinci bir küçük girişimle düzeltilebilir ve görme genellikle eski düzeyine döner 14,23.
Refraktif cerrahinin en ciddi geç komplikasyonudur. LASIK sonrası bildirilen oran %0,04–0,60'tır 22. KLEx sonrasında dünya genelinde bildirilen sıklık %0,02'dir 23; yani çok daha seyrektir. Ancak bildirilen olgular, SMILE'ın ektaziye karşı koruyucu olmadığını göstermektedir 22. Bizim tarafımızdan yayınlanan serilerde ektazi gözlenmemiştir 12,18.
Lentikül çıkarma cerrahisi için hazırlanan uluslararası kanıta dayalı kılavuzun bu olguları tek tek incelemesinden çıkan tablo, ameliyat öncesi değerlendirmenin neden bu kadar ayrıntılı yapıldığını açıklıyor 23:
Ektaziden korunmanın en güçlü adımı, kornea şekli anormal olan gözlerde bu ameliyatın yapılmamasıdır 22,23. Gelişmesi hâlinde ilerlemeyi durdurmak için kornea çapraz bağlama (CXL) uygulanır; görme sert kontakt lensle iyileştirilebilir 23.
Bugünkü platformda topografik kılavuzlu tedavi mevcut değildir 1. Hipermetropi ise artık onaylı aralıkta (+0,15 ile +7 diyoptri) tedavi edilebilmektedir 26; bununla birlikte hipermetropide lentikül çıkarma deneyimi miyopiye göre çok daha yenidir ve uzun dönem verisi henüz sınırlıdır.
Yöntemin bugün bilinen özelliklerinden bazıları, yazarları arasında yer aldığım aşağıdaki çalışmalarda incelendi.
Kornea duyarlılığı ve kuru göz. SMILE ile femtosaniye LASIK'i aynı hastanın iki gözünde karşılaştırdık: kornea duyarlılığı birinci hafta, birinci ve üçüncü ayda SMILE gözünde daha iyi korundu, altıncı ayda fark kalmadı. Gözyaşı ölçümlerinde ise hiçbir kontrolde fark çıkmadı 7.
Sinir liflerinin yenilenmesi. Konfokal mikroskopla izlediğimizde sinir lifi yoğunluğu için de aynı tablo görüldü: erken dönemde SMILE gözü önde, altıncı ayda eşit 9.
Ara yüzey ve iyileşme yanıtı. Yine konfokal mikroskopla, SMILE uygulanan gözlerde korneadaki iyileşme yanıtının ilk üç ayda LASIK'e göre daha belirgin olduğunu, altıncı ayda farkın kaybolduğunu gösterdik 8.
Kornea biyomekaniği. SMILE ile femtosaniye LASIK'i karşılaştırdığımızda kornea histerezisi ve direnç faktörü iki grupta da benzer biçimde düştü; beklenenin aksine fark çıkmadı 6. PRK ile karşılaştırdığımızda ise düşüş SMILE grubunda daha belirgindi; iki grupta da ektazi görülmedi 11.
Yöntemin ilk basamağı (FLEx). Lentikül çıkarmanın küçük kesiden yapılmayan ilk biçimi FLEx idi. Bu yöntemle altı aylık sonuçlarımızı yayımladık 4, ardından FLEx ile SMILE'ı görme keskinliği ve aberasyonlar bakımından doğrudan karşılaştırdık 5.
Kapak (cap) kalınlığının doğruluğu. Planlanan kapak kalınlığına ne kadar yaklaşıldığını ölçtük; cihazın bu parametredeki isabeti ve tekrarlanabilirliği bu çalışmayla belgelendi 3.
PRK ile karşılaştırma. Görme ve refraksiyon sonuçları benzerdi; toplam aberasyon artışı ise SMILE grubunda daha yüksek bulundu 10.
Uzun dönem. Hafif-orta miyopide beş yıl: sonuç birinci yıldan sonra oturuyor ve orada kalıyor 15. Yüksek miyopide beş yıl: küçük bir geri dönüş var, değişim esas olarak ilk yılda oluyor 13. Aynı hastanın iki gözünde beş yıl: SMILE ile LASIK arasında görme, hedefe yakınlık ve görme kalitesi bakımından fark yok 16.
İnce kornea. Kalınlığı 500 mikronun altında olan, topografisi normal ve dikkatle seçilmiş gözlerde güvenli ve etkili sonuçlar; ektazi gelişmedi 18. Bu çalışma, 2025'te yayımlanan kapsamlı uluslararası KLEx değerlendirmesinde kaynak gösterilmiştir 23.
Erken dönem görme. Düzeltilmiş görmenin toparlanma seyrini ayrıntılı izledik: ilk günlerdeki geçici düşüş bir ay içinde tümüyle geri döndü 19,21.
Yerinde kalan lentikül. Bir parçanın yerinde kalmasının görmeyi ve topografiyi nasıl bozduğunu, ikinci bir küçük girişimle bir ay içinde nasıl düzeldiğini yayımladık 14.
Geniş hasta serisi. Üçüncü basamak bir merkezde uygulanan SMILE olgularının kısa ve uzun dönem sonuçlarını yayımladık 17.
Ameliyat süresi ve erken görme. Aynı cerrahın yaptığı 38 gözün ameliyat videolarını saniye saniye inceledik. İşlem süresi 95 ile 525 saniye arasında değişiyordu; buna karşılık sürenin uzunluğu ile ameliyat sonrası birinci gün ve birinci haftadaki görme keskinliği arasında bir ilişki bulunmadı 27. Yani ameliyatın uzun sürmesi, kötü bir sonucun habercisi değildir.
Şaşılığı olan hastalar. Kısmi akomodatif şaşılığı bulunan 11 hastanın 19 gözünde, refraktif cerrahinin kayma açısını anlamlı biçimde değiştirmediğini gösterdik; hiçbir hastada çift görme gelişmedi 28.
Retina güvenliği. SMILE yapılan 560 hastanın %12,1'inde çevresel retina dejenerasyonu saptadık; risk taşıyanlara önce koruyucu lazer uygulandı ve takip süresince hiçbir hastada retina dekolmanı gelişmedi 20.
Bu çalışmaların bir bölümü, Türkiye'den lentikül çıkarma cerrahisi üzerine yayımlanan ilk çalışmalardır 3,4,7. Tam liste ve künyeler Yayınlar sayfasında yer almaktadır.
Ameliyat günü
Damla anestezi kullanıldığı için ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Sonrasında birkaç saat sürebilen batma ve yabancı cisim hissi olabilir; bu beklenen bir durumdur.
Lazer aşaması göz başına yaklaşık 10 saniyedir; ancak hastayı asıl ilgilendiren toplam süredir. Ameliyathaneye girmenizden, her iki gözün işlemi tamamlanıp çıkmanıza kadar geçen süre yaklaşık 10-15 dakikadır. Hastanede kalmanız gerekmez, aynı gün evinize dönersiniz. Bir ayrıntı: ameliyat videolarını inceleyerek yaptığımız çalışmada, işlemin uzun sürmesinin erken dönem görmeyi etkilemediğini gösterdik 27.
Evet. Lazer ameliyatlarında istisnai bir durum yoksa iki göz aynı gün, aynı seansta yapılır.
İyileşme ve günlük hayat
Çoğu hasta ertesi gün günlük hayatına döner. Görmenin tam oturması bazı hastalarda bir ayı bulabilir; bu SMILE'ın bilinen ve geçici bir özelliğidir 1,19,21. Konfokal mikroskopla yaptığımız karşı göz çalışmasında korneadaki iyileşme yanıtının ilk üç ayda LASIK'e göre daha belirgin olduğu, altıncı ayda farkın kaybolduğu görüldü 8; bu dönemle görmenin geç toparlanmasının çakışması dikkat çekicidir, ancak aralarında neden-sonuç ilişkisi kanıtlanmış değildir 1.
Yapılan işin niteliğine bağlıdır. Masa başı bir işte aynı gün, çoğu işte en geç ertesi gün çalışmaya dönülebilir. Tozlu, kimyasal maruziyeti olan veya göze darbe riski taşıyan işlerde süre uzayabilir; bunu size özel belirliyoruz.
Genellikle ertesi günden itibaren araç kullanılabilir. İlk günlerde gece sürüşünde ışık halkaları görülebileceğini de baştan söylüyoruz.
Şart değil. 109 gözlük çalışmamızda ameliyatın birinci gününde geçici görme düşüşü, numarası düşük hastalarda daha sık görülmüştür 19.
Burada dikkatli olmak gerekiyor. Ameliyatta kesilen sinir liflerine bağlı olarak kornea duyusu bir süre azalır; randomize karşı göz çalışmamızda bu azalma birinci hafta, birinci ve üçüncü ayda SMILE gözünde daha azdı, altıncı ayda iki göz eşitlendi 7. Sinir lifi yoğunluğu için de aynı tablo görüldü 9. Buna karşılık gözyaşı ölçümleri hiçbir kontrolde iki yöntem arasında farklılık göstermedi 7; uluslararası kaynaklarda da hastaların kendi bildirdiği kuru göz yakınmalarında iki yöntem arasında anlamlı fark bulunmamıştır 22. Yani SMILE'ın kuru gözü önlediği söylenemez; söylenebilecek olan, kuru göze yol açan sinir hasarının daha az geliştiği ve sinirlerin daha hızlı toparlandığıdır.
On sekiz aylık SMILE-LASIK karşı göz çalışmamızda hem aydınlık hem loş ortam kontrast duyarlılığı, iki gözde de ameliyat öncesine göre anlamlı değişiklik göstermedi ve yöntemler arasında fark bulunmadı 21. Bununla birlikte aberasyonlarda (gözlükle düzeltilemeyen kırıcılık kusurları) bir miktar artış olur ve bazı kişiler ilk dönemde ışık halkaları tarif edebilir 22.
Sonuçlar
Hafif-orta miyopide beş yıl izlenen 54 gözde sonuçlar birinci yıldan sonra oturmuş ve öyle kalmıştır; beşinci yılda hastaların tamamı üçüncü yıldaki numarasının yarım diyoptri içindeydi 15. −6 diyoptrinin üzerindekilerde yıllar içinde küçük bir geri dönüş görülebilir 13.
Uzak için hedeflenen budur. Ancak kırklı yaşlardan sonra herkeste ortaya çıkan yakın görme zorluğu (presbiyopi) bu ameliyatla önlenemez; bunu ameliyat öncesinde mutlaka konuşuyoruz 22.
Ek tedavi mümkündür; düşünebileceğimiz seçenekler yüzey ablasyonu (PRK), LASIK, ikinci bir lentikül çıkarma ve SMILE cap'inin flebe dönüştürülmesidir (bu yönteme CIRCLE adı verilir) 1,22. Bu ihtimal ameliyat öncesinde konuşulur.
Erken kontroller dışında uzun dönem takip öneriyoruz. Ektazi olgularının bir bölümünün ameliyattan iki yıldan uzun süre sonra ortaya çıktığı bildirilmiştir; uzun süreli izlem güvenlik açısından gereklidir 23.
Kimlere uygun
Evet. Uygulama aralığı miyopik astigmatizmada 5, hipermetropik astigmatizmada 4 diyoptriye kadardır 26; ancak astigmat büyüdükçe düzeltmenin etkinliği azalır 23. Bu gözlerde planlama ve eksen hizalaması ayrı bir özen gerektirir.
Miyopide onaylı sınır −10 diyoptridir; ancak yaklaşık −8,50 diyoptrinin üzerinde, korneada geriye kalacak doku nedeniyle fakik göz içi mercek (ICL, Eyecryl gibi) çoğu zaman daha uygun bir seçenektir 23. Karar ölçümlerle verilir → ICL (fakik göz içi mercek) ameliyatı sayfası.
Belirleyici olan tek başına kalınlık değil, topografinin normal olmasıdır 22. Dikkatle seçilmiş ince kornealı hastalarda güvenli sonuçlar bildirilmiştir 18; bu gözlerde daha sıkı tarama ve daha yakın takip gerekir 23. Karar muayenede verilir.
Uzun yıllar büyük göz bebeği, gece görme sorunları için başlıca risk sayıldı. Bugün her iki uluslararası kaynak da bu görüşün zayıfladığını yazıyor: çalışmalar göz bebeği çapı ile ameliyat sonrası görme kalitesi arasında ilişki gösterememiştir 22,23. Yine de ışık halkaları ve kamaşma ihtimalini her hastayla konuşuyoruz 22.
Ameliyat öncesi hazırlık
Evet. Yumuşak lenslerde en az üç gün ile iki hafta, torik ve sert lenslerde daha uzun bir süre önerilir; aksi hâlde ölçümler yanıltıcı olabilir 22.
Miyopide retinanın çevresinde incelme alanları bulunabilir. SMILE yapılan 560 hastayı taradığımız çalışmada bu oran %12,1'di ve risk taşıyanlara önce koruyucu lazer uygulandı 20.
Bu sayfadaki bilgiler, yazarları arasında yer aldığım hakemli yayınlara ve iki uluslararası klinik kaynağa dayanıyor.
Randevu
Görme kararınızı verilerle, muayeneyle ve bilimsel deneyimle birlikte verelim.
Medicana Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği · 1. Kısım Mah. Rauf Orbay Cd. No:2/1, 34158 Bakırköy / İstanbul