Tanım
Miyopi nedir?
Miyopi, uzaktaki nesnelerin bulanık, yakındakilerin net görülmesidir. Halk arasında “uzağı görememe” denir.
Sağlıklı bir gözde ışık, kornea ve mercekten geçtikten sonra tam olarak retina üzerinde odaklanır. Miyopide ışık retinanın önünde odaklanır ve görüntü retinaya bulanık düşer.
Bunun iki nedeni olabilir: göz normalden uzundur ya da korneanın kırıcılığı fazladır. Uygulamada en sık neden gözün ön-arka uzunluğunun fazla olmasıdır 1.
Kısa cevap
- Miyopi bir hastalık değil, gözün optik bir özelliğidir; ancak yüksek miyopi bazı göz hastalıkları için risk oluşturur.
- Genellikle okul çağında başlar, ergenlik boyunca ilerler ve erken erişkinlikte durur.
- Çocukta ilerlemeyi yavaşlatmanın kanıtlanmış yolları vardır; erişkinde ise numara kararlı hâle geldikten sonra cerrahi düzeltme gündeme gelir.
- Gözlük ve kontakt lens numarayı düzeltir, ilerlemeyi durdurmaz.
Belirtiler
Belirtileri
- Uzaktaki yazıların, tabelaların ve tahtanın bulanık görünmesi
- Daha net görmek için gözleri kısma
- Gece ve loş ortamda görmenin belirgin biçimde zorlaşması
- Göz yorgunluğu ve baş ağrısı
- Çocuklarda: tahtayı görememe, televizyona yaklaşma, derse ilgisizlik
Çocuklarda belirti çoğu zaman söze dökülmez. Çocuk, bulanık gördüğünü bilmez; gördüğünü normal sanar. Bu nedenle okul öncesi ve okul çağı göz muayeneleri önemlidir.
Nedenler
Neden olur, kimlerde daha sık görülür?
Miyopinin ortaya çıkışında hem kalıtım hem çevresel etkenler rol oynar. Anne babadan birinde ya da ikisinde miyopi varsa çocukta görülme olasılığı artar 1.
Çevresel etkenler arasında en çok çalışılmış olanlar dış mekânda geçirilen sürenin azlığı ve yoğun yakın çalışmadır 2. Son yıllarda dünya genelinde miyopi sıklığının artması, büyük ölçüde yaşam biçimindeki bu değişikliklerle açıklanıyor.
Bir yanlış anlamayı düzeltmek gerekir: gözlük takmak miyopiyi artırmaz. Numara zaten kendi seyrinde ilerler; gözlük yalnızca o sırada net görmeyi sağlar. Gözlük takmamak da ilerlemeyi yavaşlatmaz.
Çocuklar
Çocuklarda ilerlemeyi yavaşlatmak
Bu, son on yılın en çok değişen konularından biri. Eskiden miyopi yalnızca gözlükle düzeltilecek bir kusur sayılırdı; bugün ilerlemesini yavaşlatmanın kanıtlanmış yolları var 2,3.
Bunun neden önemli olduğunu vurgulamak isterim: çocukluk çağında ne kadar erken başlarsa numara o kadar yükselir, ve yüksek miyopi ileride bazı göz hastalıkları için risk oluşturur. Yani hedef yalnızca bugünkü görme değil, ileride ulaşılacak numaranın düşük kalmasıdır.
- Dış mekânda geçirilen süre. Günlük açık hava süresini artırmanın, miyopinin başlamasını geciktirdiğini gösteren çalışmalar var 2. Basit, ücretsiz ve bilinen bir zararı olmayan tek başlık budur.
- Düşük doz atropin damla. Çocuk ve ergenlerde miyopinin ilerlemesini yavaşlatmada etkili bulunmuştur 1,3. Günlük kullanılır ve göz hekimi tarafından izlenir.
- Özel tasarımlı gözlük camları ve kontakt lensler. Görüntünün çevresel odaklanmasını değiştirerek göz büyümesini yavaşlatmayı hedefler.
- Ortokeratoloji (gece takılan sert lensler). Korneayı geçici olarak düzleştirir. Amerikan Oftalmoloji Akademisi, bu yöntemin görmeyi tehdit eden ciddi göz enfeksiyonu riskini artırdığına dikkat çeker ve etkisinin geçici olduğunu belirtir; lens bırakıldığında kornea eski şekline döner 1.
Çocukta lazer ameliyatı yapılmaz
Miyopinin cerrahi düzeltmesi, numara kararlı hâle geldikten sonra gündeme gelir — bu genellikle on sekiz yaşından sonradır ve son bir yılda numaranın değişmemiş olması aranır.
İlerleyen bir gözde yapılan lazer, ilerleme sürdüğü için bir süre sonra etkisiz kalır. Çocukluk çağında yapılacak iş ameliyat değil, ilerlemeyi yavaşlatmak ve izlemektir.
Önemli
Yüksek miyopi neden ayrı bir başlık?
Miyopi arttıkça göz uzar; uzayan gözde retina incelir ve gerilir. Bu nedenle yüksek miyopide bazı göz hastalıkları normale göre daha sık görülür 4:
- Retina yırtığı ve retina dekolmanı
- Miyopiye bağlı retina merkezi (makula) değişiklikleri
- Erken yaşta katarakt
- Glokom (göz tansiyonu hastalığı)
Bu, korkutmak için değil, izlem için söylenir. Yüksek miyopisi olan bir kişinin, gözlük numarası kaç yıldır aynı olsa bile düzenli retina muayenesi yaptırması gerekir. Lazer ya da mercek ameliyatı bu riski ortadan kaldırmaz; ameliyat numarayı düzeltir, gözün uzunluğunu değiştirmez.
Düzeltme
Nasıl düzeltilir?
Miyopiyi düzeltmenin dört yolu vardır. Hangisinin uygun olduğu numaraya, korneanın kalınlığı ve şekline, yaşa ve yaşam biçimine göre belirlenir.
- Gözlük. En basit ve en güvenli yöntemdir 5.
- Kontakt lens. Gözlüğe alternatif; göz yüzeyi sağlıklıysa uygundur.
- Lazerle görme düzeltme. Korneanın şekli değiştirilerek numara düzeltilir. Üç yöntem vardır ve seçim göze göre yapılır → karar adımları, SMILE, LASIK, PRK / No Touch
- Fakik göz içi mercek. Numara lazer aralığının üzerindeyse ya da kornea yeterince kalın değilse, korneaya dokunmadan göz içine kalıcı mercek yerleştirilir → fakik göz içi mercek
Hangi yöntem size uygun?
Bu sorunun cevabı ölçümlerden çıkar: kornea topografisi, kornea kalınlığı ve numaranızın kararlı olup olmadığı. Muayene ettiğim her hastadan kornea topografisi istiyorum.
Sorular
Sık sorulan sorular
Gözlük takmak miyopiyi artırır mı?
Hayır. Bu yaygın bir yanlış inanıştır. Miyopi kendi seyrinde ilerler; gözlük yalnızca o sırada net görmeyi sağlar. Gözlük takmamak da ilerlemeyi yavaşlatmaz, yalnızca çocuğun bulanık görmesine yol açar.
Miyopi kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Miyopi çocuklukta başlar, ergenlik boyunca ilerler ve erken erişkinlikte genellikle durur — ama geçmez. Erişkinlikte numara kararlı hâle gelir; bu, cerrahi düzeltmenin gündeme gelebileceği anlamına gelir.
Çocuğumun miyopisinin ilerlemesini durdurabilir miyim?
Tamamen durdurmak mümkün değil, ancak yavaşlatmanın kanıtlanmış yolları var: dış mekânda geçirilen süreyi artırmak, düşük doz atropin damla ve özel tasarımlı gözlük camları ya da kontakt lensler 1,3. Hangisinin uygun olduğu çocuğun yaşına, numarasına ve ilerleme hızına göre belirlenir.
Kaç yaşında lazer olabilirim?
Numaranızın kararlı olması gerekir; bu genellikle on sekiz yaşından sonradır ve son bir yılda numaranın değişmemiş olması aranır. Yaş tek başına yeterli bir ölçüt değildir — bazı kişilerde numara yirmili yaşların ortasına kadar ilerlemeye devam eder.
Numaram çok yüksek, ameliyat olabilir miyim?
Yüksek numaralarda lazerle yeterli doku kalmayabilir. Bu gözlerde korneaya hiç dokunulmayan fakik göz içi merceği asıl seçenektir ve yüksek miyopide daha öngörülebilir sonuç verir.
Kaynakça
- [1]American Academy of Ophthalmology. Nearsightedness: Myopia Diagnosis and Treatment. Hasta bilgilendirme kaynağı (aao.org/eye-health).
- [2]Wu PC, Chen CT, Lin KK, ve ark. Myopia prevention and outdoor light intensity in a school-based cluster randomized trial. Ophthalmology. 2018;125(8):1239-1250.
- [3]Yam JC, Jiang Y, Tang SM, ve ark. Low-Concentration Atropine for Myopia Progression (LAMP) Study. Ophthalmology. 2019;126(1):113-124.
- [4]Haarman AEG, Enthoven CA, Tideman JWL, ve ark. The complications of myopia: a review and meta-analysis. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2020;61(4):49.
- [5]Jacobs DS, Lee JK, Shen TT, ve ark.; American Academy of Ophthalmology PPP Refractive Management/Intervention Panel. Refractive Surgery Preferred Practice Pattern®. Ophthalmology. 2023;130(3):P61-P135.
Randevu
Randevu ve değerlendirme
Miyopinizin hangi yöntemle düzeltilebileceği; numaranız, kornea kalınlığınız ve kornea topografiniz değerlendirildikten sonra söylenebilir.